Θεραπεία / Ακτινοθεραπεία

Θεραπεία

Η θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα περιλαμβάνει τη χειρουργική αφαίρεση, την ακτινοθεραπεία και τη χημειοθεραπεία καθώς και το συνδυασμό των παραπάνω θεραπειών.

Ακτινοθεραπεία

Στις περιπτώσεις μη μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα αρχικού σταδίου, η πρώτη θεραπευτική επιλογή είναι συνήθως η χειρουργική αφαίρεση του όγκου. Αν για λόγους υγείας ο ασθενής δεν μπορεί να υποβληθεί σε χειρουργείο τότε η ακτινοθεραπεία, και ιδιαίτερα η τεχνική που ονομάζεται στερεοτακτική εξωκρανιακή ακτινοθεραπεία, μπορεί να προσφέρει πολύ καλά αποτελέσματα που φτάνουν σε τοπικό έλεγχο της νόσου μέχρι και στο 90% των περιπτώσεων [1].

Για μεγαλύτερους, πιο επιθετικούς όγκους (ΜΜΚΠ) που είναι ανεγχείρητοι η κύρια θεραπεία είναι η ακτινοθεραπεία σε συνδυασμό συχνά με χημειοθεραπεία. Η χημειοθεραπεία συνήθως χορηγείται ταυτόχρονα με την ακτινοθεραπεία, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χορηγηθεί πριν από αυτή. Η ακτινοθεραπεία έχει, επίσης, ένδειξη μετά από χειρουργείο όταν δεν έχει γίνει πλήρης αφαίρεση του όγκου ή όταν αυτός υποτροπιάσει.

Στην περίπτωση του μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα η ακτινοθεραπεία έχει ένδειξη μετά το τέλος της χημειοθεραπείας, κυρίως στο περιορισμένο στάδιο της νόσου, ενώ έχει θέση και η προφυλακτική ακτινοβόληση του εγκεφάλου στους περισσότερους ασθενείς.

Στην εξωτερική ακτινοθεραπεία χρησιμοποιούνται ακτίνες Χ (φωτόνια) υψηλής ενέργειας για τη θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα. Οι ακτίνες παράγονται από ένα μηχάνημα το οποίο ονομάζεται γραμμικός επιταχυντής και βρίσκεται σε απόσταση από το σώμα του ασθενή. Η τρισδιάστατη σύμμορφος ακτινοθεραπεία (Three Dimensional Conformal Radiotherapy - 3D-CRT) είναι η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη τεχνική εξωτερικής ακτινοθεραπείας, ενώ η ακτινοθεραπεία διαμορφούμενης έντασης (Intensity Modulated Radiotherapy - IMRT), μια βελτιωμένη εκδοχή της 3D-CRT που επικεντρώνει τη δόση στο στόχο αποφεύγοντας του φυσιολογικούς ιστούς, κερδίζει συνεχώς έδαφος τα τελευταία χρόνια.

Η εφαρμογή της IMRT έκανε απαραίτητη τη χρησιμοποίηση ολοένα πιο σύγχρονων και μεγαλύτερης ακρίβειας συστημάτων απεικόνισης του ακτινοβολούμενου στόχου πριν από την εκάστοτε συνεδρία ακτινοθεραπείας (Ακτινοθεραπεία υπό απεικονιστική καθοδήγηση - Image Guided Radiotherapy - IGRT). Επίσης, στην περίπτωση του καρκίνου του πνεύμονα η κίνηση του όγκου με την αναπνοή κάνει συχνά απαραίτητη τη χρήση τεχνικών με βάση τις οποίες μπορούμε να καθορίσουμε το εύρος της κίνησης αυτής και να προσαρμόσουμε ανάλογα το πλάνο της ακτινοθεραπείας (4D-CT).

Είναι σημαντικό η λήψη της θεραπευτικής απόφασης να λαμβάνεται μετά από ενημέρωση του ασθενούς για τις θεραπευτικές επιλογές και τις πιθανές επιπλοκές ή τοξικότητες που τις συνοδεύουν.

Οι σύγχρονες τεχνικές ακτινοθεραπείας έχουν πετύχει να μειώσουν τις παρενέργειες από τη θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα. Η επικέντρωση των υψηλών δόσεων στο στόχο με τη μεγαλύτερη δυνατή αποφυγή των φυσιολογικών οργάνων, χάριν στην IMRT και τη στερεοτακτική ακτινοθεραπεία, αλλά και η ασφάλεια ότι οι δόσεις αυτές πετυχαίνουν με απόλυτη ακρίβεια το στόχο αυτό, χάριν στην IGRT και τη 4D-CT, έχουν καταστήσει την ακτινοθεραπεία ως μια εξαιρετικά ασφαλή μέθοδο θεραπείας του καρκίνου του πνεύμονα. ΄Ετσι, σήμερα έχουμε τη δυνατότητα να χορηγήσουμε τις υψηλές δόσεις ακτινοβολίας, που είναι απαραίτητες για την αύξηση του θεραπευτικού αποτελέσματος, διατηρώντας τις παρενέργειες σε χαμηλά επίπεδα.

Η ακτινοθεραπεία είναι μια αναίμακτη θεραπεία, της οποία οι παρενέργειες σχετίζονται με τις περιοχές του θώρακα που ακτινοβολούνται. Έτσι, σε μικρούς περιφερειακούς όγκους δεν περιμένουμε ιδιαίτερες παρενέργειες, ενώ σε μεγάλους όγκους και περιπτώσεις ακτινοβόλησης του μεσοθωρακίου λόγω λεμφαδενοπάθειας μπορεί να εμφανιστεί πνευμονίτιδα (η οποία εκφράζεται κυρίως σαν ξηρός βήχας) και οισοφαγίτιδα (η οποία εκφράζεται με δυσκολία και πόνο στην κατάποση). Οι παρενέργειες της ακτινοθεραπείας είναι πιο συχνές και μεγαλύτερου βαθμού όταν αυτή συνδυάζεται με ταυτόχρονη χημειοθεραπεία. Συνήθως, οι οξείες παρενέργειες της ακτινοθεραπείας θεραπεύονται σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά το τέλος της.